ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹರ ಕೊರತೆ!

ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಮಂಡಲ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಸದನವು ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ 'ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ' ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ಸದನದ ಜೀವನಾಡಿ 'ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ' ಹುದ್ದೆ

ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸದನದ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ. 75 ಸದಸ್ಯ ಬಲದ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸದನದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪಾಲನೆ, ಸಭಾಪತಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸದನದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೃಹತ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಸದನದ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರ ನಿವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು

ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಲ್ಮನೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿರುವ ಕೆ.ಆರ್. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಮೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ನಿವೃತ್ತರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಂತರ ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ-2 ಎಸ್. ನಿರ್ಮಲಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ನಿವೃತ್ತರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಂತದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅರ್ಹತೆ ಅಥವಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲಾಖೆಯ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಹುದ್ದೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ತೊಡಕುಗಳು

ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಜೊತೆಗೆ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವಿವಾದಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ನಕಲಿ ಅಂಕಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ, ಹಣ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕಾಮಗಾರಿ ಅಕ್ರಮಗಳಂತಹ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವರ ಸೇವಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸಭಾಪತಿ ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರೂ ಸಹ ವಿವಾದಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸದನದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಕುಂದು ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಹೊರಗಿನವರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು

ಪರಿಷತ್ತಿನೊಳಗೆ ಅರ್ಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸರ್ಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೂಡ ಸುಲಭದ ಹಾದಿಯಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಮುರ್ತಲೇಗೇರಿ, ರಾಬಿನ್ ಸನ್ ಡಿಸೋಜಾ ಹಾಗೂ ಭರತೇಶ್ ಅವರಂತಹ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿಯ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಸದನದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಭಾಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆಯೂ ಇಂತಹ ನೇಮಕಾತಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಸಭಾಪತಿಗಳ ಮುಂದಿರುವ ಆಯ್ಕೆಗಳು

ಸಭಾಪತಿಗಳ ಮುಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದರೆ, ಶೀಘ್ರವೇ ನಿವೃತ್ತರಾಗಲಿರುವ ಎಸ್. ನಿರ್ಮಲಾ ಅವರನ್ನು 'ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ' ಅಥವಾ 'ಸೇವಾ ಅವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆ'ಯ ಮೂಲಕ ಮರುನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಈ ನೇಮಕಾತಿಗೂ ಅನೇಕ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ತೊಡಕುಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ಅವರು ಸದನದ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಾದರೆ ಎದುರಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಾದರೆ ಸದನದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಡತಗಳು ವಿಲೇವಾರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಅಧಿವೇಶನದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸದಸ್ಯರ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯ ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಇದು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಭಾಪತಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತ ಸದನದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪಾರದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಅನುಭವವುಳ್ಳ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

ಮೇಲ್ಮನೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರು ಸದನದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿವೇಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ವೇಳೆ, ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಸೂಚನೆಗಳು, ಶೂನ್ಯ ವೇಳೆ ಮತ್ತು ಮಸೂದೆಗಳ ಮಂಡನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸಭಾಪತಿಯವರು ಸದನದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಮಸೂದೆಗಳು ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವನ್ನೂ ಇವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಸೂದೆಗಳು ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಂಕಿತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ನೀಡುವ ದೃಢೀಕರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.